Kasztanowiec zwyczajny

Jest to drzewo z rodziny Kasztanowcowatych (Aesculus hippocastanum ), pochodzące z Grecji, południowej części Azji Mniejszej oraz Iranu. W Polsce kasztanowiec jest powszechnie znany jako dekoracyjna roślina parkowa, wysadzana często wzdłuż dróg i alei. Kasztanowiec jest dużym drzewem o gęstej, szerokiej koronie, siedmiopalczastych liściach i białych, różowo nakrapianych, grzbiecistych kwiatach, zebranych w okazałe, wzniesione kwiatostany.

 

 

 

Owoce – to kuliste, kolczaste torebki, zawierające zwykle 1 duże, okrągławe i nieco spłaszczone, połyskujące nasienie barwy intensywnie brązowej, z dużą szarą plamą. W uprawie spotyka się odmiany hodowlane o kwiatach od barwy białej poprzez żółtą i różową do czerwonej. Znaczenie w lecznictwie ma tylko odmiana biało kwitnąca.

Surowiec.

Kasztanowiec dostarcza kilku surowców. Wiosną zdejmuje się korę z młodych, gładkich oraz zdrowych gałązek i suszy w przewiewie. Surowcem jest kora kasztanowca – Cortex Hippocastani. W czerwcu ścina się w pełni kwitnienia całe kwiatostany kasztanowca, a następnie obrywa pojedyncze kwiaty z szypułkami i suszy rozkładając cienką warstwą w miejscach zacienionych i przewiewnych. Otrzymuje się kwiat kasztanowca – Flos Hippocastani. W końcu lipca zrywa się niedojrzałe owoce kasztanowca – Fructus Hippocastani immaturus, wyłącznie na zlecenie zakładów zielarskich i w stanie świeżym przerabia w przetwórniach na intrakt. Często zbiera się jesienią dojrzałe nasiona kasztanowca – Semen Hippocastani, które służą do wyrobu kleju dekstrynowego oraz saponin. Niekiedy bywają zbierane liście kasztanowca – Folium Hippocastani.

Podstawowe związki czynne. W nasionach i owocach znaleziono mieszaninę saponin trójterpenowych w ilości 3-13%, zwaną escyną, która zawiera osiem połączeń glikozydowych protoescygeniny baryngtogenolu C z kwasami angelikowym, tiglinowym i octowym, ponadto około 0,15% flawonoidów, a wśród nich pochodne kwercetyny, następnie związki kumarynowe, garbniki i karotenoidy. Kora obfituje w hydroksykumarynę – eskulinę oraz fraksynę, zawiera też escynę, flawonoidy, garbniki i trójterpeny. W kwiatach znajduje się escyną, flawonoidy, obejmujące 5 pochodnych kemferolu i izokwercetyny, związki kumarynowe, jak eskulina i fraksyna, cukry, kwasy polifenolowe, jak kwas chlorogenowy, a ponadto garbniki. W liściach są flawonoidy pochodne kemferolu i kwercetyny oraz escyną i związki kumarynowe.

Działanie.

Zawarte w przetworach z kasztanowca flawonoidy, pochodne kumaryny oraz escyną uszczelniają ściany naczyń włosowatych i doprowadzają ich przepuszczalność do stanu normalnego. Zmniejszają nadmierną kruchość naczyń, przywracają im elastyczność i wzmacniają odporność. Poprawiają jednocześnie krążenie obwodowe, ukrwienie skóry oraz narządów o umięśnieniu gładkim. Usprawniają także przepływ krwi w naczyniach żylnych i przeciwdziałają zastojom żylnym. Wydaje się, że nieznacznie hamują krzepliwość krwi i przeciwdziałają powstawaniu zakrzepów wewnątrznaczyniowych.

Wyciągi z kasztanowca, zawierające escynę, działają nie tylko zapobiegawczo, lecz także wyraźnie przyśpieszają wchłanianie płynu surowiczego w miejscu obrzęku. Podane zewnętrznie na skórę działają przeciwbakteryjnie, łagodnie ściągające i przeciwzapalnie.

Dzięki obecności garbników zespół ciał czynnych kasztanowca wywiera na przewód pokarmowy
działanie rozkurczowe, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz łagodnie zapierające.
Przyjmuje się, że kora kasztanowca przewyższa nasiona i kwiaty w działaniu uszczelniającym
drobne naczynia krwionośne, a także przeciwzapalnym i przeciw-bakteryjnym na przewód pokarmowy, ale znacznie ustępuje obu wymienionym surowcom w działaniu przeciwobrzękowym.